طرح آموزش گام به گام جمله نویسی وانشا
طرحی نو در آموزش انشا
یکی از راه های تعامل با دیگران بهره مندی از زبان است. گرچه زبان را داری انواعی همچون زبان دیداری (اشاره ای)، زبان تاریخی، نوشتاری دانسته اند. اما زبان نوشتاری و گفتاری مهم ترین زبان است ."زبان" وسیله ای است برای تبادل افکار،بیان احساسات و اندیشه های بشر
زبان دارای ارکان چهار گانه گوش دادن، سخن گفتن، خواندن و نوشتن است. که عالی ترین مرحله ی آن، نوشتن و به عبارتی « نگارش و بیان اندیشه» است.
هر کس با هنر نویسندگی خویش، اندیشه ها و مفاهیم ذهنی خود را که ممکن است با دیگران مشترک باشد، به صورتی تازه، شیوا و جذاب عرضه می نماید.
یک نکته بیش نیست غم عشق و این عجب
از هر زبان که می شنوم نامکرر است
دانش آموزان در دوره ی ابتدایی، پس از آموزش حروف الفبا، به تدریج هنر نویسندگی را تمرین می کنند و این مهم با نوشتن جمله های ساده شروع می شود و به توصیف و شرح یک صحنه و سرانجام به نوشتن اندیشه ها، افکار و عقاید درباره ی موضوعی می انجامد و فعالیت های "جمله نویسی و انشا " در کتاب های فارسی هستند که آنان را با فن " منظم کردن اندیشه ها "، تبدیل آن ها به صورت مکتوب و آموختن واژه ها و ترکیبات زبانی و چگونگی کاربرد آن ها آشنا می سازند.
شایان یادآوری است که درس "جمله نویسی و انشا "هنوز هم در برنامه ی هفتگی بسیاری از معلمان ساعت هایی را به خود اختصاص داده است در حالی که بر اساس برنامه ی زبان آموزی دبستان ،آموزش مکتوب آن در کتاب کار یا بنویسیم و مهارت های نوشتاری باید انجام شود.
خلاصه آن که، درس انشا، درسی است که بیش از دروس دیگر به کوشش ذهنی و اندیشیدن نیاز دارد و به سازندگی فکر و پرورش قوای ذهنی می انجامد.
دکتر انزابی نژاد (1375) می گوید: « درس انشا یا چنین سرشاری، خصوصیات ویژه ای دارد. سهل و ممتنع است، دشوار در یاد دادن، دشوار در یاد گرفتن، دشوار در ارزشیابی و نمره دادن. اما اگر بی اعتنا به ارزش کار باشی و سهل بگیری، در همه ی جنبه های فوق کار سهل و آسان است... چرا که درس نه آغازی دارد، نه میانه و نه انجامی! و به هر مشکلی می توان برنامه را خواند وتمام کرد.»
و بر این اساس انشا را هم باید مثل همه ی درس ها تدریس کرد. بدون داشتن طرحی منسجم و یک برنامه ی آموزشی چگونه می توان اندیشیدن را به دانش آموزان آموخت و چگونه آنان بدون اندیشیدن، و آموزش درست نوشتن اندیشه ،قادر خواهند بود درباره ی موضوعات مختلف، مطلبی بنویسند.
ارزشیابی ما نیز از انشا براساس همان است که آموخته ایم. مگر می توانیم بیش از حدی که آموزش داده ایم، بخواهیم، معلمی که خود در نوشتن انشا مشکل دارد، درست اندیشیدن و درست و خوب نوشتن را کم تر تمرین کرده است، راه های آموزش انشا را نیاموخته است ودرنتیجه به درس انشابی علاقه است، چگونه می تواند دانش آموزان راهنمایی کند.
ذات نایافته از هستی بخش کی تواند که شود هستی بخش
و آن چه امروز شاهد آنیم، مشکلات بسیاری از دانش آموزان در انشا نویسی و مکتوب کردن اندیشه هاست و انتظار ما را در زمینه ی بیان افکار و اندیشه ها به صورت نوشته برآورده نمی سازند.
پس باید کاری کرد تا این ضعف ها برطرف شود و این مهم جز از طریق هم اندیشی، تفکر و پژوهش، جست وجوی راه های کارآمد میسر نمی گردد. اما ابتدا باید دانست مقصد کجاست، چه اهدافی داریم و آن گاه به گزینش راه های بهتر برای رسیدن به مقصدبپردازیم.
آن چه در روزهاو هفته های آینده تقدیمتان می گردد روش منظم و منسجم در تدریس جمله نویسی وانشا است که از سوی نگارنده ارائه شده است و ازسوی دانشجویان و برخی همکارانم در کلاس های درس در سال های قبل اجرا و موجب پیشرفت دانش آموران شده است.
موفق باشید.
