آوای مهر

بايد توجّه داشت كه درس املا تنها به گفتن املا و تصحيح آن خلاصه نمي‌شود و تنها نبايد به «وجه آزموني» آن توجّه كرد، بلكه بايد نخست به «وجه آموزشي املا» و آموزش درست‌نويسي كلمه‌ها و جمله‌ها پرداخت، و آن‌گاه در صدد ارزشيابي از چگونگي نوشتن برآمد.

 نكاتي كه در آموزش املا بايد به آن‌ها توجّه كرد:

1- پيش از هر چيز، معلّم بايد مطمئن باشد كه دانش‌آموزان نام حروف الفبا و شكل صداها را به خوبي مي‌دانند و آن‌ها را در كلمات مختلف تشخيص مي‌دهند. به بيان ديگر مي‌‌توانند نوشته‌ها را رمزگشايي و معنا و مفهوم آن‌ها را درك كنند.

2- چون در املا تبديل گفتار به نوشتار صورت مي‌گيرد، بايد معلّم مطمئن باشد كه دانش‌آموزان نكات زير را هنگام نوشتن رعايت مي‌كنند.

الف) صداها را خوب مي شنوند (تشخيص دقيق صورت آوايي كلمه و ادراك كلمه انجام مي‌گيرد)

ب) آن‌ها را خوب تشخيص مي‌دهند (از توانايي يادآوري و مجسم ساختن تصوير كلمه (صورت نوشتاري آن) برخوردارند و كلمه‌ي صحيح را در ذهن بازشناسي مي‌كنند.)

پ) آن‌ها را درست مي‌نويسند (نوشتن درست حروف سازنده‌ي كلمه، بازنويسي  كلمه و توالي مناسب آن‌ها انجام مي‌گيرد.)

هركدام از اين فرآيندها با يكي از فرآيندهاي ذهني ارتباط مستقيم دارد:

الف) ادراك كلمه ( حافظه‌ي شنيداري و تميز شنيداري)

ب )باز شناسی کلمه (حافظه‌ي ديداري )

 ج)بازنويسي كلمه (حافظه‌ي حرکتي)

3.بايد از ديكته كردن كلمات نامأنوس، غيررايج و دور از علاقه‌ي فراگيران خودداري شود. متأسفانه گاه با عنوان كلمات خارج از كتاب[1]، و با هدف افزايش خزانه‌ي واژگان دانش‌آموز و تقويت مهارت املانويسي،  شاهد هستيم كه كلمه‌هاي نامأنوس و خارج از واژگان پايه‌ي دانش‌آموزان به آن‌ها ديكته مي‌شودو دربرخی کتاب های کمک آموزشی املادر پایه ی اول این نکته ی مهم رعایت نشده است.

4- در وجه آزموني املا ، بايد از متن‌ها و جمله‌ها و واژه‌هايي در املا استفاده كرد كه دانش‌آموزان آن‌ها راآموخته باشند.

5- پس از گفتن املا و تصحيح آن، تنها مشخّص كردن اشتباهات املايي كافي نيست، بلكه بايد با بررسي دقيق مشكلات نوشتاري دانش‌آموزان و تعيين نوع آن‌ها، اقدامات لازم در جهت رفع اشكالات از سوي معلّم و دانش‌آموزان انجام گيرد و بخشي از ساعت درس بنویسیم واملا به آموزش نكات لازم اختصاص یابد (توجّه به وجه آموزشي املا)و تمرينات متنوعي با توجه به نوع اشکالات دانش‌آموزان پيش‌بيني و ارائه شود. بديهي است كه با يك دستور يا تمرين يكسان نمي‌‌توان به رفع همه اشكالات پرداخت. توصيه‌هاي كلي  پس از تصحيح املا ماننداز هر كلمه ده بار بنويس، از درس يك بار بنويس يا با هر كلمه جمله بساز. از اين گونه‌اند كه در برخي كلاس‌ها هنوز مشاهده مي‌شود.علاوه بر آن نوشتن جملاتی چون بيش تر درس بخوان،دقت کن عزیزم،از تو انتظار نداشتم،بیش تر تمرین کن نیز راهکارآموزشی نیست و به دانش آموز در رفع اشکالات کمک نمی کند.

6- لازم است معلّم به ايجاد ارتباط بين املاهاي گوناگون توجّه كند و براي اطمينان از كافي بودن آموزش‌ها و رفع اشكالات دانش‌آموزان، در هر املاي جديد كلمات مهم املاهای پیشین را در قالب جمله و عبارت به كار گيرد.